Σκόρπιες σκέψεις, ταξειδεύοντας, για μιαν οικονομία, 29 Απριλίου 2011 [1]

Ειρήνη Σωτηροπούλου

Στην πραγματικότητα, αυτό το ταξείδι κρατάει χρόνια,  περισσότερο από την έρευνα την ίδια, αλλά οι σημειώσεις αυτές προέκυψαν από το ταξείδι που έγινε κυριολεκτικά στο μέσο της φετινής άνοιξης, με το λεωφορείο της γραμμής για το Παρανέστι Δράμας. Είχα ήδη μετά από δυο και πλέον χρόνια έρευνας καταλήξει ότι θαύμαζα τους χιλιάδες ανθρώπους που συμμετέχουν στα δίκτυα και στις ομάδες ανά την Ελλάδα, που δεν χρησιμοποιούν το ευρώ στις συναλλαγές τους, αλλά ανταλλάσσουν μεταξύ τους, χαρίζουν πράγματα, ή χρησιμοποιούν παράλληλα νομίσματα, δηλαδή μονάδες μέτρησης φτιαγμένες από τους ίδιους.

Τους θαυμάζω λοιπόν για το πώς αντιλαμβάνονται τη σχέση τους με τη φύση, το ότι επικρατούν η ευγένεια, οι χαμηλοί τόνοι και η ελευθερία στη συνεργασία, και την ίδια στιγμή, επικρατεί η μουσική, ο χορός, ο αστεϊσμός αντί για την συνηθισμένη ακτιβιστική σοβαροφάνεια. Μου αρέσει που χωρούν σε αυτές τις ομάδες όλοι όσοι είναι αποφασισμένοι να εργαστούν για πολύ συγκεκριμένους στόχους, για παράδειγμα, να σώσουν τις παραδοσιακές ποικιλίες ή να μειώσουν τα σκουπίδια τους. Κάπως έτσι οι γυναίκες συμμετέχουν «μαζικά» στα δίκτυα και στις ομάδες αυτές, και μάλιστα με ρόλους καθοδηγητικούς και δημιουργικούς, όταν δεν είναι επικεφαλής οι ίδιες. Κάπως έτσι δεν χωρούν εύκολα οι κακές συμπεριφορές και η ιεραρχία, διότι, τι εντολές να δώσεις όταν ο καθένας μπορεί να δουλεύει όσο θέλει, και να ξεκουράζεται όταν χρειάζεται; Όχι πως δεν υπάρχουν αυστηροί κανόνες για όσους δεν συμπεριφέρονται καλά, αλλά οι κανόνες είναι λίγοι, σαφείς και απλοί ώστε όποιος δεν αρέσκεται, αποφεύγει να συμμετέχει.

Το κυριότερο όμως είναι ότι όλα αυτά τα δίκτυα αμφισβητούν διάφορα στερεότυπα, ειδικά για τους αγροτικούς πληθυσμούς ή για την αγροτική ζωή αλλά και για το τί συνιστά αστική ζωή και αστικός πολιτισμός. Επιπλέον εκτός από διάφορες δυτικές γλώσσες, μέσα στα δίκτυα υπάρχουν και οι γλώσσες της γειτονιάς, για παράδειγμα, τα τούρκικα, και οι (άλλες) βαλκανικές γλώσσες[2].

Μια «άλλη» οικονομία: Τα «δίκτυα ανταλλαγής» παραμερίζουν το ευρώ

Την Πέμπτη 1-2, φιλοξενήσαμε εκτάκτως στο booth του radiobubble την Ειρήνη Σωτηροπούλου, διδακτορική φοιτήτρια  στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης. Μιλήσαμε για το αν οι συναλλαγές χωρίς ευρώ στον καιρό της κρίσης αποτελούν μια αναγκαιότητα, αν και κατά πόσο έχουν σχέση με την τρέχουσα οικονομική συγκυρία καθώς και γιατί οι συμμετέχοντες επιλέγουν αυτήν την περίοδο ορισμένες, συγκεκριμένες λύσεις και όχι άλλες.

Συζητήσαμε για τις στερεοτυπικές, αστικές αντιλήψεις που κυριάρχησαν έναντι των δομών των αγροτικών κοινοτήτων και της συναλλακτικής νοοτροπίας και κουλτούρας τους. Ευρήματα της σχετικής διατριβής, για παράδειγμα, θέτουν σε αμφισβήτηση την εικόνα ότι η μη χρήση (του επίσημου) νομίσματος είναι συνήθως αγροτικό γνώρισμα, αφού και οι αστικοί ιστοί εμφανίζουν ανταλλακτική δραστηριότητα.

«Η αντίληψη για το τι είναι μετρήσιμο αλλάζει στα δίκτυα ανταλλαγής», σχολιάζει η Ειρήνη, και επισημαίνει ότι το ζητούμενο είναι η ποιότητα ζωής ενώ οι μηχανισμοί συναλλαγής που κάθε φορά επιλέγονται, αποτελούν το μέσο προς επίτευξη του σκοπού. «Δεν υπάρχει στίγμα», συμπληρώνει η Ειρήνη, εξηγώντας ότι δεν έχει σημασία αν οι συμμετέχοντες είναι φτωχοί ή πλούσιοι - κανείς δεν έρχεται σε δύσκολη θέση λόγω οικονομικής δυσχέρειας ή λόγω χρονικής πίεσης για προσφορά ή αποπληρωμή.


«Τελικά δεν μελετάω αυτούς τους ανθρώπους, μάλλον εκπαιδεύομαι από αυτούς», καταλήγει. «Ακόμη και η κλασική βιβλιογραφία δεν μοιάζει επαρκής να εξηγήσει αυτές τις δραστηριότητες, ό,τι έχω μάθει, προκύπτει μέσα από τις συζητήσεις μαζί τους. Ο κόσμος των δικτύων προσπαθεί να σκεφθεί με ανεξαρτησία απέναντι στις κυρίαρχες οικονομικές θεωρίες, την μαρξιστική, ακόμη και όποιες εναλλακτικές. Τα ζητήματα που προκύπτουν στα δίκτυα δεν απαντώνται στα βιβλία».  

To blog της Ειρήνης Σωτηροπούλου εδώ. Καλή ακρόαση.



@csyllas